90-046 Łódź, ul. Wodna 40, tel.: +48 42 25 36 200, e-mail: wsselodz@pis.lodz.pl

Wojewódzka Kampania Edukacyjna Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi "Dopalaczom mówimy STOP - wybieramy zdrowie"

Dopalacze. Gdzie szukać pomocy? Najważniejsze numery telefonów


 

„Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie” (2015-2018)

 

 

24 listopada 2015 r. w auli WSSE w Łodzi przeprowadzono czwarte, ostatnie szkolenie dla koordynatorów szkolnych w ramach Wojewódzkiej Kampanii Edukacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie”, która będzie realizowana w szkołach gimnazjalnych woj. łódzkiego w latach 2015–2018.

Łącznie w czterech szkoleniach, które zrealizowano na przełomie października i listopada 2015 r., uczestniczyło 182 nauczycieli i pedagogów ze szkół gimnazjalnych woj. łódzkiego oraz 10 przedstawicieli łódzkiej policji.

Uczestnicy szkoleń wysłuchali wykładu „Założenia i cele Wojewódzkiej Kampanii Edukacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie”, który zaprezentowała Pani Małgorzata Nowakowska-Drożdż, Kierownik Oddziału Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi.

Kluczowym elementem szkoleń były dwie sesje warsztatowe: „Dopalacze – jak działają i dlaczego mogą być niebezpieczne” oraz „Pierwszorzędowa profilaktyka wobec nowych uzależnień w szkole – oddziaływania wobec uczniów i rodziców”, które poprowadził Pan Jakub Rychter, psycholog, psychoterapeuta, certyfikowany specjalista terapii uzależnień.

Następne działania w ramach kampanii to prowadzenie przez szkolnych koordynatorów warsztatów edukacyjnych z młodzieżą i spotkań edukacyjnych z rodziacami/opiekunami.

Wojewódzka Kampania Edukacyjna Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie”, realizowana w latach 2015–2018, jest kontynuacją kampanii przeprowadzonej w latach 2013–2015. Podczas poprzedniej kampanii wiedzę dotyczącą konsekwencji używania dopalaczy otrzymało ok. 52 tys. uczniów szkół gimnazjalnych woj. łódzkiego oraz ok. 27 tys. rodziców/opiekunów gimnazjalistów.


 Ewaluacja Wojewódzkiej Kampanii Edukacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie” (2013-2015) (327.22 KB)


 

 

W czerwcu 2015 r. zakończyła się realizowana od 2013 r. Wojewódzka Kampania Edukacyjna Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie”. Kampanię objął patronatem Wojewoda Łódzki. Jej adresatami byli uczniowie szkół gimnazjalnych woj. łódzkiego, ich rodzice, opiekunowie, a także nauczyciele i pedagodzy pracujący z młodzieżą. Podstawowym celem kampanii było zapobieganie używaniu środków psychoaktywnych wśród uczniów.

W ramach kampanii odbywały się szkolenia, podczas których koordynatorzy szkolni (nauczyciele) uzyskiwali wiedzę potrzebną do realizacji zajęć warsztatowch z uczniami oraz spotkań edukacyjnych z rodzicami/opiekunami gimnazjalistów (zorganizowano 6 takich szkoleń i wzięło w nich udział 354 koordynatorów). Wiedzę dotyczącą konsekwencji używania środków zastępczych (dopalaczy) otrzymało ok. 52 tys. uczniów szkół gimnazjalnych woj. łódzkiego. Edukacją objęto również ok. 27 tys. rodziców/opiekunów gimnazjalistów.

Kampania „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie” okazała się skutecznym narzędziem walki z dopalaczami. W woj. łódzkim od dwóch lat spada bowiem liczba zatruć tymi środkami wśród gimnazjalistów. W 2014 r. podejrzenia zatruć środkami zastępczymi w woj. łódzkim, w poszczególnych grupach wiekowych, kształtowały się w następujący sposób: 13-16 lat – 10%; 17-20 lat – 28%; 21-25 lat – 25%; powyżej 25 lat – 37%.

Rozpoczęcie kolejnej edycji Wojewódzkiej Kampanii Edukacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie” planowane jest na październik 2015 r.


"Dopalacze” to potoczna nazwa grupy substancji o rzekomym lub faktycznym działaniu psychoaktywnym. Występują pod wieloma postaciami, a ich skład często nie jest podawany na opakowaniach. Stanowią duże zagrożenie dla zdrowia i życia.

Objawy zatrucia dopalaczami są bardzo różne (np. agresja połączona z drgawkami, bełkotliwa mowa, wymioty, wysoka gorączka, wahania nastroju, otępienie, brak kontaktu z osobą). Substancje te mogą w sposób trwały uszkodzić serce, wątrobę, nerki czy mózg.

Państwowa Inspekcja Sanitarna na bieżąco realizuje zadania mające na celu przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu lub wytwarzaniu środków zastępczych. W 2013 r. w woj. łódzkim przeprowadzono łącznie 115 kontroli w sklepach oferujących do sprzedaży środki zastępcze. W trakcie tych kontroli pobrano 137 próbek produktów w celu identyfikacji zawartych w nich substancji. Wykonane badania laboratoryjne potwierdziły obecność substancji psychoaktywnych. Zabezpieczono łącznie 4851 opakowań wyrobów w miejscu kontroli lub je odebrano.

Ponadto realizowana jest kampania edukacyjna Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi „Dopalaczom mówimy STOP – wybieramy zdrowie”, objęta patronatem Wojewody Łódzkiego, która trwać będzie do 2015 r. Jej adresatami są uczniowie szkół gimnazjalnych województwa łódzkiego, ich rodzice i opiekunowie, a także nauczyciele i pedagodzy pracujący z młodzieżą. W ramach kampanii podejmowane są działania, których celem jest przekazywanie wiedzy o zagrożeniach związanych z zażywaniem dopalaczy przez młodzież w wieku szkolnym (organizowanie szkoleń dla szkolnych koordynatorów prowadzących zajęcia warsztatowe z uczniami oraz spotkania edukacyjne z rodzicami gimnazjalistów; kolportaż materiałów informacyjnych, takich jak plakaty, ulotki dla uczniów, ulotki dla rodziców i płyty DVD z filmami edukacyjnymi). Łącznie w województwie łódzkim w 2014 r. do realizacji kampanii przystąpiło 269 szkół gimnazjalnych. Do 2015 r. planowane jest objęcie jej zasięgiem wszystkich szkół gimnazjalnych z obszaru województwa łódzkiego.

Problem zażywania dopalaczy dotyka głównie ludzi młodych, ale przeciwdziałanie temu zagrożeniu jest wyzwaniem dla nas wszystkich.

Do pobrania:

 Ulotka dla rodziców (921.49 KB)

 Ulotka dla uczniow (779.67 KB)


 Narkotyki/dopalacze/środki zastępcze. Gdzie szukać pomocy? (127.55 KB)


DOPALACZE

- Ang. – smarts, legal highs, herbal highs, boosters
- Potoczna nazwa grupy substancji o rzekomym lub faktycznym działaniu psychoaktywnym.
- Termin dopalacze może sugerować, że są to związki o działaniu psychostymulującym, które powodując przypływ energii, pozwalają intensywnie żyć, bawić się i „otwierając wrota pamięci” uczyć się.
- Pierwotnie termin dopalacze używano w stosunku do różnych substancji lub ich mieszanek o działaniu psychoaktywnym, które nie występowały w wykazie substancji kontrolowanych przepisami o przeciwdziałaniu narkomanii.

DOPALACZE NIE STANOWIĄ BEZPIECZNEJ ALTERNATYWY DLA NARKOTYKÓW
- Skład deklarowany na opakowaniu może się różnić od składu rzeczywistego,
- W skład preparatu mogą wchodzić substancje niezadeklarowane przez producenta,
- Mogą występować duże różnice w składzie i działaniu pomiędzy tak samo nazywającymi się produktami,
- Skład jakościowy i ilościowy produktu sprzedawanego jako „dopalacze” jest zmienny, co zwiększa ryzyko przedawkowania i działań toksycznych.
- Dopalacze są równie niebezpieczne jak narkotyki.
- Uzależniają.
- Stanowią zagrożeniem dla zdrowia i życia.

Niebezpieczeństwo związane z zażywaniem dopalaczy
- Zażywanie wyższych dawek w przekonaniu, że „dopalacze” działają słabiej od narkotyków.
- Łączenie „dopalaczy” z innymi związkami psychoaktywnymi (alkoholem, marihuaną, innymi dopalaczami) oraz lekami
- Ryzyko indukcji zaburzeń psychicznych: napady szału, psychoza schizofreniczna, napady lęku, zaburzenia snu.
- Ryzyko indukcji napadów drgawkowych.
- Ryzyko silnych odpowiedzi ze strony układu krążenia.

OBJAWY ZATRUCIA DOPALACZAMI
- zaburzenia świadomości
- bóle głowy
- drżenie rąk
- zaburzenia orientacji
- bełkotliwa mowa
- omdlenia
- kołatanie serca
- wymioty
- wysoka gorączka
- skoki ciśnienia krwi i zaburzenia rytmu serca (puls nawet 150-190 uderzeń na minutę)
- utrata przytomności
- wahania nastroju (na zmianę depresja i euforia)

Objawy są bardzo różne i mogą wskazywać też na zatrucie narkotykami, lekami itp. Czasami jest to agresja połączona z drgawkami, grymasami twarzy, wiciem się po podłodze. W innym przypadku może to być zupełne otępienie i brak kontaktu z osobą.

Chociaż badania nad dopalaczami wciąż trwają, już wiadomo, że mogą one w sposób trwały uszkodzić serce, wątrobę, nerki czy mózg.
BPonieważ są to substancje psychoaktywne, o silnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, mogą powodować np. powstawanie stanów lękowych, depresyjnych, mogą też wyzwalać uśpione psychozy, schizofrenię u osób, u których być może nigdy nie doszłoby do rzutu takiej choroby, gdyby nie czynnik inicjujący w postaci dopalaczy. Może dochodzić również do uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego, które ujawnią się dopiero po wielu latach, np. w postaci zaburzeń osobowości, nadmiernej agresji, zaburzeń pamięci, dużej impulsywności, chwiejności emocjonalnej.

Zatrucia dopalaczami są bardzo trudne w leczeniu, gdyż - w przeciwieństwie do tradycyjnych narkotyków - nie ma testów wykrywających ich obecność w organizmie.

DELEGALIZACJA DOPALACZY

Znowelizowana ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadziła :

  • definicję nowej substancji psychoaktywnej, którą określono jako substancję pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym, o działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, określoną w przepisach wydanych na podstawie art.44b ust.2 oraz

  • zmienioną definicję środka zastępczego jako produktu zawierającego co najmniej jedną nową substancję psychoaktywną lub inną substancję o podobnym działaniu na ośrodkowy układ nerwowy, która może być użyta zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych.

Ponadto ustawa daje państwowemu inspektorowi sanitarnemu możliwość bezpośredniego stosowania przepisów art. 44c w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu produktu, co do którego zachodzi uzasadnione podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym lub nową substancją psychoaktywną, tj.:

  • wstrzymania wytwarzania tego produktu lub wycofania go z obrotu na czas nie dłuższy niż 18 miesięcy,

  • zabezpieczenia produktu oraz

  • zaprzestania prowadzenia działalności na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące.

W przypadku potwierdzenia badaniami, że wytwarzany lub wprowadzany do obrotu produkt spełnia definicję środka zastępczego, państwowy inspektor sanitarny nakłada na wytwarzającego lub wprowadzającego do obrotu karę pieniężną w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 złotych.

W wyniku nowelizacji przedmiotowej ustawy, która weszła w życie 1 lipca 2015 roku, dopisano do załącznika ww. ustawy 114 substancji psychotropowych i środków odurzających, które wcześniej określano jako środki zastępcze. 

 

PROBLEM DOPALACZY NA ŚWIECIE

W związku z szybkim rozwojem wielu nowych substancji psychoaktywnych w wielu krajach nie ma legislacji umożliwiającej skuteczną kontrolę lub zakaz ich dystrybucji. Częstym zjawiskiem w wielu krajach jest szybka reakcja producentów tych środków, mająca na celu ominięcie dopiero co wprowadzanych zakazów

Większość krajów ogranicza się tylko do uzupełniania list konkretnych substancji psychoaktywnych w miarę tego, jak pojawiają się one na rynku.

W Niemczech, Kanadzie i Wielkiej Brytanii stosuje się zasadę stałej obserwacji rynku i stosunkowo szybkiego, systematycznego dopisywania do listy zakazanych substancji, tych które zaczynają powodować zauważalne negatywne efekty społeczne. Takie zapisy prawne są łatwe do ominięcia przez wprowadzanie na rynek prostych analogów już zakazanych substancji psychoaktywnych

Niektóre kraje próbują rozwiązać problem poprzez wprowadzenie zapisów prawnych o całkowitym zakazie produkcji i dystrybucji substancji chemicznych będących analogami już zakazanych lub których dystrybucja jest ściśle kontrolowana:

W Stanach Zjednoczonych zakazano produkcji, sprzedaży i posiadania substancji, które są chemicznie lub farmakologicznie znacząco podobne do tych wpisanych na listę środków niestosowanych jako leki i mających potencjalnie silne działanie uzależniające, oraz listę psychoaktywnych środków uzależniających, które są stosowane jako leki. Listy te są stale uzupełnianie przez DEA. Mimo dość ścisłej definicji terminu „anolog”, w Stanach Zjednoczonych doszło do kilku rozpraw, które stały się precedensami dotyczącymi interpretacji prawa w praktyce.

Australia i Nowa Zelandia wprowadziły zapisy prawne oparte wyłącznie na strukturze chemicznej jako podstawie zakazu produkcji i dystrybucji określonych, obszernych grup związków chemicznych. Definicja tych grup związków jest tak szeroka, że obejmuje potencjalnie miliony struktur, łącznie z takimi, których dotąd nigdy nie syntezowano.

Nie obejmuje ona jednak związków chemicznych, które nie są strukturalnie podobne do żadnej z kontrolowanych substancji psychoaktywnych, nawet jeśli istnieją dowody, że dają one analogiczne efekty po spożyciu.

Szczepienia ochronneDopalaczeOstrzeżenia publiczneProfilaktyczny program w zakresie przeciwdziałania uzależnieniuHigiena rąkOcena stanu sanitarnego woj. łódzkiego w 2015 r.Bezpieczni na starcieObszarowa ocena jakości wody przeznaczonej do spożycia 2015